Blockchain: hype of revolutie?

Compromisloos open source!

door Marloes Pomp / Blockchain for Good / december 2016

Samen met Koen Hartog ben ik initiatiefnemer van de blockchain pilots bij de overheid, en zie al jaren dat er ook (en misschien wel vooral) bij de overheid mogelijkheden zijn voor blockchain toepassingen. De resultaten die nu al geboekt zijn met concrete pilots (zie wwww.blockchainpilots.nl) bevestigen dat  blockchain  voor veel overheidsprocessen geschikt blijkt.

Blockchain is actueel en daardoor urgent

Al een aantal jaren verzorg ik masterclasses voor de Algemene Bestuursdienst over technologische ontwikkelingen. Blockchain kwam daarbij ook aan de orde, maar werd door veel deelnemers aan de masterclasses toch ervaren als ‘taai, abstract en wellicht als onduidelijke toekomstmuziek’. Dat veranderde begin 2016 toen blockchain veel media aandacht kreeg. In verschillende landen wordt de blockchain al toegepast door overheden, maar ook in Nederland vinden bepaalde processen al plaats via de blockchain. In Groningen is de kortingspas voor inwoners, de ‘Stadjerspas’ geregeld via de blockchain. De deelnemers aan de masterclasses werden steeds nieuwsgieriger en vroegen  meer inzichten in de blockchain en de mogelijke toepassingen voor de overheid. Samen met Koen Hartog bracht  ik de deelnemers vanuit de overheid en de blockchain experts samen voor de pilots. Naast de 11 pilots uit dit project, begeleiden we via het Koninklijk Instituut Nederlandse Gemeenten (KING) ook nog 10 blockchain pilots bij Nederlandse gemeenten.

De resultaten: enthousiasme en eye openers

Het was opvallend met hoeveel enthousiasme de deelnemers aan de pilots aan de slag zijn gegaan. De andere manier van kijken bleek veel energie op te leveren. De grootste voordelen van blockchain lijken te zijn: de snelheid (bijna realtime), minder administratieve lasten, minder fraude, grip op eigen data en binnen ketens over dezelfde administratie en gegevens beschikken. De zekerheid die de blockchain biedt over de integriteit van de data vergroot het vertrouwen tussen partijen. In bijna alle blockchain oplossingen kan hiermee de klant (de burger) meer centraal gesteld worden.

Een andere manier van kijken biedt nieuwe mogelijkheden

Niet eens zozeer de techniek van de blockchain, maar vooral de andere manier van kijken naar vraagstukken, kan veel innovatie bieden. De fase waar blockchain nu in zit, kan vergeleken worden met de beginfase van het internet. Toen was het netwerk er wel, maar waren er nog weinig toepassingen. Pas nu echt gewerkt wordt  met applicaties (e-mail, sociale media, newsfeeds, etcetera) zien we hoe omvangrijk de mogelijkheden van internet zijn.

Voorlopig weten we niet precies wat de blockchain ons gaat opleveren. We moeten de toepassingen met blockchain niet proberen te voorspellen, maar ons er gericht door laten verrassen. De kunst van het omgaan met het onbekende. Niet om de kennis van nu, naar de categorieën van nu te extrapoleren, maar om fysieke en mentale ruimte te maken voor wat we nog niet kunnen voorzien.

Kansen identificeren, schalen, tempo en een sprong in kwaliteit en ambitie

De blockchain is een krachtige technologie die veel kansen en mogelijkheden kan bieden voor de Nederlandse samenleving. Om dit echt waar te maken, moet de technologie nog wel naar een hoger niveau getild worden. Met de huidige technologie kan worden geëxperimenteerd, kennis worden opgedaan en kunnen de eerste bouwstenen worden ontwikkeld. Voor grootschalige toepassing in complexe processen is een volgende generatie blockchain nodig. De verwachting van academici is dat dit binnen enkele jaren wordt gerealiseerd (volgens Gartner  5 tot 10 jaar, volgens TNO/TU Delft 3 tot 5 jaar). Het is cruciaal een bijdrage te leveren aan deze verdere ontwikkeling om ervoor te zorgen dat de samenleving hiervan, dankzij open standaarden, optimaal kan profiteren om de dienstverlening te verbeteren en de eindgebruiker centraal te kunnen stellen.

Open source ontwikkelen is hierbij de enige juiste manier om blockchaindiensten voor de overheid te ontwikkelen. Dit voorkomt vendor lock-ins en is een randvoorwaarde voor snellere en vooral betere innovatie.

Tot slot, wij maken ons niet niet zo’n zorgen over de technologie zelf. Dat komt wel goed, die ontwikkelt zich razendsnel. Het is nu tijd te experimenteren met blockchain toepassingen, zodat we beter begrijpen op welke bestuurlijke en juridische vraagstukken ons we moeten voorbereiden.