De resultaten van vijf projecten over duurzaam internet
Slotbijeenkomst van de projecten die zijn ondersteund binnen de themacall Duurzaam Internet
01 juli 2026
Hoe kun je de milieu-impact van het internet reduceren? Vijf projecten onderzochten dat vanaf 2024 met steun SIDN fonds. Op donderdag 18 juni 2026 presenteerden de deelnemers hun resultaten op een gezamenlijke online slotbijeenkomst. “Deze projecten laten zien wat er mogelijk is”, zegt programmaleider Mieke van Heesewijk van SIDN fonds: “Ze hebben belangrijke bouwstenen opgeleverd voor een duurzamer internet, van tools voor ontwikkelaars tot meer bewustzijn bij gebruikers. Tegelijkertijd maken ze ook duidelijk hoe groot de opgave nog is.”
Het gebruik van internet verandert niet alleen de manier waarop we leven en werken, maar heeft ook grote impact op ons milieu en de natuurlijke hulpbronnen. SIDN fonds vroeg daarom in 2024 met de themaoproep Duurzaam Internet om projectvoorstellen die het kennisniveau, bewustzijn en de transparantie van de milieu-impact van het internet vergrootten. We ondersteunden drie grotere projecten en twee pioniersprojecten binnen deze call. Op donderdag 18 juni 2026 presenteerden de deelnemers hun resultaten op een gezamenlijke online slotbijeenkomst.
In hoofdzaak drie benaderingen
Hoe kun je de milieu-impact van het internet reduceren? In hoofdzaak kun je daarvoor drie benaderingen kiezen, zo legde operationeel directeur Hannan Smith van de Green Web Foundation tijdens de slotbijeenkomst uit: je internetgebruik terugdringen, meer groene stroom gebruiken, of het internet herontwerpen zodat de CO2-footprint ervan lager is. Voor die laatste aanpak is relatief weinig aandacht, aldus Smith.
Website aanpassen aan duurzaamheid energie
Binnen het project Carbon-aware Websites ontwikkelde de Green Web Foundation een open-source toolkit waarmee website-ontwikkelaars hun website-ontwerp dynamisch kunnen aanpassen, afhankelijk van de beschikbaarheid van duurzame energie.
Softwaretaken plannen wanneer groene energie beschikbaar is
First8 Conclusion bouwde de Green Scheduler, een opensourcetool die Java-ontwikkelaars helpt om de CO2-voetafdruk van hun software te verminderen door taken in te plannen op momenten dat de energiebronnen het duurzaamst zijn.
“Veel taken worden traditioneel op willekeurige tijdstippen ’s nachts gepland”, vertelt projectleider Corniel van Winkelen. “In de meeste gevallen hoeven ze echter niet op een vast tijdstip te draaien - alleen voordat de werkdag begint. Dat betekent dus ook ontwikkelaars taken kunnen verschuiven naar periodes met schonere energie. Die aanpak stelt ontwikkelaars in staat om hun applicaties duurzamer te maken - zonder prestaties of betrouwbaarheid op te offeren.”
De belangstelling voor de Green Scheduler neemt toe onder ontwikkelaars. Van Winkelen: “Op Github komt er steeds meer tractie. Zo wordt de tool inmiddels ook naar C# geport, en mogelijk ook naar andere programmeertalen.”
Onder opdrachtgevers merkt Van Winkelen minder belangstelling: “Wij zouden het liefst willen dat de CO2-afdruk een standaard onderdeel was van al onze software-ontwikkeltrajecten. Maar niet elke opdrachtgever ziet dat zo. Twee jaar geleden was duurzaamheid nog heel hot, nu ligt de focus vooral op het gebruik van AI.”
Kan CO2-aware computergebruik elektriciteitsnetten destabiliseren?
Wanneer de populariteit van CO2-aware computergebruik verder toeneemt, kan echter wel een nieuw probleem ontstaan, zo voorziet van Winkelen: “Nu maken nog weinig organisaties gebruik van ‘carbon aware’-tools, maar wat als iedereen dat gaat doen?”
Op deze vraag gaat Hannah Smith van de Green Web Foundation in een blog in met de titel ‘De problemen met koolstofbewuste software die iedereen negeert’: “Als dergelijke benaderingen op grote schaal worden toegepast zonder implementatiebeperkingen, zullen ze waarschijnlijk de uitstoot verhogen en de elektriciteitsnetten destabiliseren. Alleen optimaliseren is niet genoeg. We moeten ook zorgen dat computers minder grondstoffen en energie gaan gebruiken in plaats van steeds meer.”
Tools voor duurzaam coderen
Voor een duurzaam internet, moet duurzaamheid een integraal onderdeel worden van software-ontwikkeltrajecten. Maar hoe kun je als ontwikkelaar duurzaam werken als je tools je daar geen inzicht in geven? Precies dat probleem is aangepakt in project Code Groen.
“De energieconsumptie van code is momenteel onzichtbaar voor ontwikkelaars” vertelt directeur Hans Jan Bosscha van Code Nomads. Daarom bouwde zijn bedrijf een opensource AI-tool die de energieconsumptie van Java-code in kaart brengt en helpt die te optimaliseren.
Ontwikkelaars kunnen die gebruiken als IDE plug-in binnen hun eigen ontwikkelomgeving, maar ook als webapplicatie. Ook schreef het bedrijf een serie blogs voor ontwikkelaars die uitlegt hoe LLM’s werken en inzoomt op de duurzaamheidsaspecten ervan. Lees hier deel 1, 2, 3, 4 en 5.
“Er is al aandacht voor duurzame ict in de wetenschap”, zegt Pawełczak, “maar die kennis is versnipperd over verschillende afdelingen, onderzoeksgroepen en instituten en daardoor niet samenhangend.”
Om te beginnen ontwikkelde Pawełczak een collegereeks voor studenten aan de TU Delft, en een masterclass over duurzame inkoopstrategieën. Onderwerpen zijn onder meer duurzaam softwareontwerp, cloud computing, AI, dataopslag en elektronicaontwerp.
Ook eindgebruikers moeten meer met hun neus gedrukt worden op de CO2-afdruk van hun internetgebruik, het liefst binnen de applicaties zelf. Daarom ontwikkelden Merel Witteman en Danny Moons binnen het project Your website (probably) stinks! een eerste testversie van carbonfooter.nl.
De tool berekent wat de carbon footprint is van je website en geeft een energielabel. Je krijgt vervolgens inzicht in wat de uitstoot veroorzaakt en wat je hieraan kunt doen. De meettool wordt maandelijks door honderden gebruikers ingezet om URLs te checken.
Moons: “Eindgebruikers vinden de CO2-afdruk van hun internetgebruik een lastig onderwerp, dat ze liever negeren.”
Desalniettemin krijgt carbonfooter.nl zo’n honderd bezoekers per week. In een vervolgproject richten Danny en Merel zich op de publieke lancering, workshops en het verder uitbreiden van hun kennisbank.
Conclusie
“Deze projecten laten zien wat er mogelijk is”, zegt programmaleider Mieke van Heesewijk van SIDN fonds: “Ze hebben belangrijke bouwstenen opgeleverd voor een duurzamer internet, van tools voor ontwikkelaars tot meer bewustzijn bij gebruikers. Tegelijkertijd maken ze ook duidelijk hoe groot de opgave nog is.”
Door de snelle groei van AI, datacenters en het bijbehorende energieverbruik staat het thema Duurzaam Internet nog in de kinderschoenen. “Verdere vooruitgang begint bij beter inzicht: toegang tot betrouwbare en actuele gegevens over energiegebruik en CO₂‑uitstoot is cruciaal. Van daaruit kunnen we stappen zetten van kennis naar inzicht en uiteindelijk naar wijsheid en zo toewerken naar daadwerkelijk duurzamer internetgebruik en -ontwerp.”
Daarbij ziet SIDN fonds duidelijke richtingen voor vervolg: het ontwikkelen van open en toegankelijke energie‑ en impactdata‑infrastructuren, het stimuleren van energiezuinig software‑ en AI‑ontwerp, meer aandacht voor duurzaam hardware‑ en cloudgebruik en het verankeren van duurzaamheid in standaarden, onderwijs en ontwikkelpraktijken. Ook is er behoefte aan interventies die eindgebruikers helpen om bewuster om te gaan met hun internetgebruik.
Tegelijkertijd kan de verantwoordelijkheid nadrukkelijk niet alleen bij eindgebruikers worden gelegd, zegt van Heesewijk. “Werkelijke verduurzaming vraagt om keuzes en veranderingen in de hele keten: bij overheden en netbeheerders (voor data en randvoorwaarden), kennisinstellingen (voor onderzoek en onderwijs), de techsector en ontwikkelaars (voor ontwerp en implementatie), en cloud- en datacenterpartijen (voor infrastructuur en efficiëntie). Alleen in deze gezamenlijke beweging kan de stap worden gezet van losse oplossingen naar structurele verduurzaming van het internet.”
