Digitale autonomie die past

Peilen naar de organisatorische, technologische en publieksgerichte behoeften van mediaorganisaties die willen overstappen op open-source LLM’s

2026
De transitie naar digitale autonomie
Hannes Cools

Journalistieke organisaties raken de regie over hun distributie kwijt aan Amerikaanse partijen. Wereldwijd verwachten uitgevers in de komende jaren veertig procent van hun traffic kwijt te raken als gevolg van de opkomst van Google’s AI overview en AI-mode. Voor het project ‘Digitale Autonomie die Past’ werkt het AI, Media & Democracy Lab van de Universiteit van Amsterdam (UvA) samen met de Hogeschool van Amsterdam (HvA), Waag Future Lab, De Correspondent en Follow The Money om te onderzoeken hoe mediaorganisaties open-source-tools en large language models (LLM's) kunnen inzetten om weer grip op hun distributie, en daarbij dus ook hun relatie met het publiek.

YutongLiu-DigitDigitalNomads Across Time-640x360 — Yutong Liu & Digit / https://betterimagesofai.org / https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

In dit project staan twee onderzoeksvragen centraal. Ten eerste: wat betekent digitale autonomie als het gaat om LLM’s binnen mediaorganisaties? En ten tweede: welke ervaringen met bestaande alternatieven bij De Correspondent en Follow the Money kunnen we delen met de bredere mediasector?

Bruikbaarheid van alternatieve open-source LLMs voor de mediasector vergroten

Concreet zal het project bestaande open-source, Europese LLM's en technische tools testen en implementeren, samen met mediaorganisaties en hun publiek, om een interface te ontwikkelen die burgers betere toegang biedt tot de rijke digitale content en archieven van De Correspondent en Follow the Money. Daarnaast zullen er concrete aanbevelingen gedaan worden over wat er nodig is om de bruikbaarheid van die alternatieve open-source LLMs voor de mediasector te vergroten.

Weerbaarheid mediasector

Loskomen van Big Tech is geen luxe voor nieuwsorganisaties – het is een noodzaak. Dit project leidt tot een meer onafhankelijke informatievoorziening en zal daardoor actief bijdragen aan de weerbaarheid van de mediasector. Dat is een belangrijke vereiste voor een gezonde en veerkrachtige democratie.

Interview

Lees hier een uitgebreid interview met projectleider Hannes Cools.

De transitie naar digitale autonomie

Hoe kunnen we de afhankelijkheid van niet-Europese digitale infrastructuur en technologie duurzaam verminderen? Dat onderzoeken 8 consortia die van start gaan met steun van Digital Holland en SIDN fonds. Ze reageerden op een gezamenlijke thema-oproep die deze organisaties in december deden: ‘De transitie naar digitale autonomie'.